logoplaatje

Palliatievezorg.nl Waar?

plaatje: Vrijwilligers inschakelen

Vrijwilligers inschakelen

plaatje: bulletEr bestaan groepen vrijwilligers die gespecialiseerd zijn in het ondersteunen van mensen die een ongeneeslijk ziekte hebben en hun naasten. Zij heten Vrijwilligers Palliatieve Terminale Zorg.
In bijna het hele land bestaan (lokale/regionale) organisaties van Vrijwilligers Palliatieve Terminale Zorg. Patiënten en naasten kunnen zelf contact met deze organisaties opnemen, een verwijzing van een huisarts of andere zorgverlener is niet nodig. De coördinator van de organisatie komt op bezoek om de behoefte aan ondersteuning in te schatten. VPTZ-organisaties zijn erg flexibel. Meestal kunnen vrijwilligers de daaropvolgende dag al worden ingezet. Er wordt altijd naar gestreefd zo`n klein mogelijk aantal verschillende vrijwilligers in te zetten.

Vrijwilligers kunnen, afhankelijk van de wensen van de zieke en zijn naasten:
- Waken bij de patiënt (overdag en `s nachts)
- Hulp geven bij lichte lichamelijke verzorging (al dan niet samen met de professionele thuiszorg)
- Emotionele steun verlenen (onder meer door een luisterend oor te zijn)
- De partner of andere naaste verzorgers bijstaan

Vrijwilligers verrichten geen medische, verpleegkundige of zware huishoudelijke taken. In de praktijk doen zij vaak precies dezelfde dingen als de partner/familieleden doen. Zo krijgt de partner/het familielid de gelegenheid even `ontslagen` te worden van de - vaak zware - zorgtaak. Hij/zij kan even boodschappen, sporten of anderszins tot rust komen.

De hulp van vrijwilligers is gratis maar niet vrijblijvend. Voordat ze mogen helpen worden de vrijwilligers getraind in het werk dat ze doen.

Via de website www.vptz.nl of telefoon 030-6596266 is na te gaan waar de dichtstbijzijnde VPTZ-vrijwilligersorganisaties te vinden zijn.

Nóg meer vreemden?

Als er nagedacht wordt over het inschakelen van vrijwilligers, komen er vaak al de nodige mensen over de vloer bij de zieke. Behalve diverse familieleden, komen veelal ook de huisarts en de diverse personeelsleden van de thuiszorg over de vloer. Er bestaat vaak de nodige weerstand om nóg meer vreemden in huis te halen.

Uit de praktijk blijkt dat mensen drempelvrees hebben om vrijwilligers in te schakelen. Maar op het moment dat mensen dit doen, is de reactie meestal ‘Hadden we het maar eerder gedaan’. Ook uit onderzoek blijkt dat naasten de vrijwilligers achteraf liever eerder hadden ingeschakeld. De waardering die achteraf aan de aanwezigheid van vrijwilligers wordt gegeven is hoog: vrijwilligers krijgen een 8 voor de bijdrage aan de zorg.

Zonnebloem en Rode Kruis

Behalve VPTZ-vrijwilligersgroepen, zijn er groepen vrijwilligers actief die zich niet specifiek op mensen met een ongeneeslijke ziekte richten, maar op zieken in het algemeen. Te denken valt aan de lokale of regionale afdelingen van De Zonnebloem of het Rode Kruis. Vrijwilligers van deze organisaties komen bij voorbeeld op ziekenbezoek. Zij zijn er doorgaans niet voor het uitvoeren of overnemen van zorgtaken. Desalniettemin kunnen zij wel van welkome betekenis zijn voor de zieke.

Voor meer informatie, zie de websites www.zonnebloem.nl en www.rodekruis.nl
plaatje: Huisarts Paul Willemsen over VPTZ-vrijwilligers

Huisarts Paul Willemsen over VPTZ-vrijwilligers

plaatje: bulletPaul Willemsen is sinds 1980 huisarts in Zaltbommel. “Vrijwilligers kunnen bijdragen aan een waardig sterfbed”, is zijn overtuiging. “Omdat de partner en/of de kinderen van de stervende meer gelegenheid krijgen stil te staan bij wat er gaande is.”
“De meeste mensen willen het liefst thuis sterven. Het is de meest vertrouwde omgeving. Een omgeving die rust en veiligheid biedt. Daar hebben stervenden en hun naaste familieleden grote behoefte aan, omdat de laatste levensfase bij uitstek een periode is die gepaard gaat met grote onzekerheden. Er spelen vragen als: Hoe lang gaat het duren? Wat gaat er allemaal gebeuren? Valt de zorg voor de stervende vol te houden? Kunnen we alles aan?”

“In het algemeen gesproken kunnen mensen tot het eind thuis blijven door de beschikbaarheid van de verzorgende en verpleegkundige hulp van de thuiszorg. Als huisarts ben ik verantwoordelijk voor het medische deel van het verhaal. Het streven om thuis te sterven wordt bedreigd als er geen, of niet voldoende, familieleden, vrienden of kennissen zijn die bij de stervende in huis kunnen zijn. Het wordt óók bedreigd als de mantelzorg overbelast raakt. Aan de hoeveelheid mantelzorg kan ik weinig doen, maar mijn taak als huisarts is wel om te voorkomen dat de familieleden van de stervende overbelast worden.”

Overbelasting
“Bij een sterfbed betrokken zijn kan een zware, intensieve periode zijn. Het is lichamelijk, maar ook geestelijk zwaar. Het is een taak die voor de meest betrokkenen 24 uur per dag doorgaat. Mijn taak als huisarts is om al in een vroeg stadium aan te geven dat we niet met die overbelasting te maken moeten krijgen. Ik benoem dan ook alvast het bestaan van de VPTZ. En vertel in het kort wat de vrijwilligers zouden kunnen betekenen. Als het echt aan de orde komt, is het aanbod van die organisatie niet meer zo’n verrassing.”

“Uit de praktijk is bekend dat familieleden alleen maar goed voor de zieke kunnen zorgen als ze óók goed voor zichzelf zorgen. Zeker als het langer gaat duren dan verwacht. Of wanneer het zwaarder is dan verwacht. Goed voor jezelf zorgen betekent veelal dat er afstand moet worden genomen. Afstand van thuis. De mantelzorger moet er letterlijk even tussenuit. Dat kan alleen als andere mensen de taken van de mantelzorger overnemen. VPTZ-vrijwilligers kunnen dat. Door tijd voor jezelf te nemen – om te gaan winkelen, om naar de kapper te gaan, om weer eens bij iemand op bezoek te gaan – valt het beter vol te houden.”

“Een groot bijkomend voordeel is dat er – door de figuurlijke afstand die er gelijktijdig genomen wordt – ook ruimte ontstaat de periode bewuster te beleven. Anders zijn mantelzorgers zo druk bezig met de vele praktische, organisatorische dagelijkse dingen die op hen afkomen. Het is dan nauwelijks mogelijk stil te staan bij wat er ècht gaande is: iemand sterft. Daar bewust bij stil staan, biedt meer kansen op waardige en waardevolle wijze afscheid te nemen.”

Buitenstaanders
“Het is geen makkelijke stap om VPTZ-vrijwilligers in te schakelen. Hoe je het ook wendt of keert: het zijn buitenstaanders. En sterven is een intieme aangelegenheid. Dat lijkt met elkaar te botsen. Mantelzorgers moeten niet het gevoel krijgen dat het inschakelen van vrijwilligers op tekorten van henzelf wijzen. En bij stervenden moet voorkomen worden dat zij zich afgescheept voelen: ‘Ik doe er blijkbaar niet meer toe.’ Achteraf is men echter altijd erg over de vrijwilligers te spreken, is mijn ervaring. Dat het een buitenstaander was blijkt ook voordelen te kunnen hebben. Voor stervenden is het soms erg fijn om hun verhaal kwijt te kunnen bij iemand die niet zo dichtbij staat. Ze willen soms hun eigen kring niet belasten met hun zorgen.”
“Het knappe van de vrijwilligers vind ik dat ze zo goed ‘afwachtend aanwezig’ kunnen zijn. Ze dringen zichzelf niet op. Ze hebben een heel eigen rol in het geheel. De professionele zorgverleners die aan het bed van de stervende komen móeten altijd iets: informatie geven of krijgen, een behandeling bespreken of beginnen… Dat vrijwilligers dat niet hoeven, maakt hun aanwezigheid tot iets puur menselijks. Dat levert toegevoegde waarde op.”

Reageren?

plaatje: bulletWilt u een reactie geven op deze teksten? Dat kan hieronder.